Tajniki zdolności kredytowej. W jaki sposób banki obliczają naszą zdolność kredytową?

Jakie metody oceny zdolności kredytowej stosują banki?

W ciągu ostatnich kilku lat obserwujemy stopniowe zaostrzanie się kryteriów oceny zdolności kredytowej klientów. Komisja Nadzoru Finansowego zwróciła uwagę na zbyt luźną politykę banków w zakresie oceny możliwości finansowych klientów i wydała rekomendacje dla banków. Jest ich obecnie wiele jednak dwie są szczególnie ważne dla kredytobiorców, są to  Rekomendacja T  oraz  Rekomendacja S. 

Zdolnością kredytową, nazywamy zdolność do spłaty zobowiązania kredytowego wraz z odsetkami w terminach określonych umową kredytową.

Ryzyko niskich stóp Procentowych i działania KNF

W obecnej sytuacji panujących niskich stóp kredytowych szczególnie niebezpieczne jest jest zjawisko udzielania kredytów pod maksymalną zdolność kredytową klienta. Istnieje bowiem ryzyko, że stopy procentowe mogą wrócić do poziomu sprzed kilku lat, co w efekcie negatywnie przełoży się na wysokość wszystkich rat opartych o ten składnik. Kliencie mogą mieć wówczas problem ze spłatą zobowiązania i podzielą oni los dzisiejszych „frankowiczów”. Między innymi te obawy skłaniają Komisję Nadzoru Finansowego do dbania o interesy kredytobiorców.

Najbardziej powszechną metodą oceny zdolności kredytowej jest obliczenie dochodu dyspozycyjnego klienta. Niezależnie czy w grę wchodzi klient posiadający dochodu z tytułu działalności gospodarczej czy też z tytuły umowy o pracę określona zostaje wartość maksymalnej kwoty jaką może przeznaczyć na spłatę zobowiązania. Kwota ta ma zasadniczy wpływ na wartość możliwego do uzyskania kredytu. Tutaj jednak decydujące są rówinież inne czynniki takie jak oprocentowanie kredytu, okres spłaty oraz wkład własny.

Bank przeprowadza ocenę zdolności kredytowej metodami ilościową i jakościową.

Pierwszym etapem w całym procesie liczenia ryzyka kredytowego jest tzw. analiza ilościowa zdolności kredytowej. Polega ona na ustaleniu wysokości i stabilności źródeł spłaty zobowiązania kredytowego. Jest to analiza analityczna bazująca na danych liczbowych. Dokonywana jest za pomocą wewnętrznych arkuszy kalkulacyjnych danego banku. Elementami, które są brane w analizie ilościowej są dochody i wydatki klienta detalicznego. Wydatki są zazwyczaj deklarowane przez klienta, jednak w przypadku rażąco zaniżonych kwot banki stosują swoje własne wartości. Istotne są dochody stabilne w całym okresie spłaty zobowiązania  kredytowego. W przypadku osiągania dochodów nieregularnych ustalenie okresu kredytowania powinno uwzględniać indywidualną ocenę poziomu i stabilności osiąganych dochodów , a w niektórych przypadkach ich cykliczność.Bank oszacowuje, wszystkie wydatki gospodarstwa domowego, które mogą obciążać klienta detalicznego.  Kolejny etap postępowania kredytowego to analiza jakościowa zdolności kredytowej. Polega ona na ocenie cech klienta detalicznego, które mają istotny wpływ na skłonność klienta do spłaty zaciągniętego zobowiązania kredytowego w terminach określonych w umowie. Szczegółowo sprawdzane są cechy klienta (np. wiek, stan cywilny, liczba osób pozostających na utrzymaniu, wykształcenie, staż pracy, wykonywany zawód, zajmowane stanowisko itp.). Analizę historii współpracy klienta detalicznego z bankiem obejmującą oprócz elementów wymienionych w definicji współpracy z bankiem, również np. historię operacji na rachunku, terminowość spłat dotychczasowych zobowiązań, korzystanie z innych produktów banku

Metody uproszczone oceny zdolności kredytowej

Dla klientów o współpracy z bankiem trwającej od co najmniej dwunastu
miesięcy, dla których kwota kredytu lub pożyczki nie przekracza 12- krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, a dla pozostałych klientów, dla których kwota kredytu lub pożyczki nie przekracza przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bank może zastosować uproszczone zasady oceny zdolności kredytowej.
Stosując zasady uproszczone bank może oceniać zdolność kredytową klienta detalicznego w oparciu o:
  • modele scoringowe
  • oświadczenie klienta o wysokości osiąganych dochodów oraz ponoszonych wydatkach, przy czym, wysokość osiąganych dochodów można ustalić na podstawie analizy historii rachunku.